Kan Şekeri Yükselince Ne Yapmalı

KAN ŞEKERİ YÜKSELİNCE NE YAPMALI?

Kan şekerindeki yükselmeler, glukoz adı verilen basit şekerin kan akışında birikmesi sonucu ortaya çıkıyor. Diyabeti olan insanlar için bu durum bedenin glukozu doğru şekilde kullanamamasından kaynaklanıyor.

Yediğimiz gıdaların büyük kısmı parçalanarak glukoza dönüşürler. Bedenin bu glukoza ihtiyacı vardır çünkü kaslar, organlar ve beynin çalışması için gerekli olan temel yakıt glukozdur. Fakat glukoz hücrelerin içine girene kadar bir yakıt olarak kullanılamaz.

Pankreas tarafından üretilen insülin hormonu ise hücrelerin tabiri caizse kilidini açar ve böylece glukoz onların içine girebilir. İnsülin olmaksızın glukoz gidecek hiç bir yeri olmadan kan akışında dolaşmaya devam eder ve zaman içerisinde daha da konsantre hale gelir.

Glukoz kanda biriktiği zaman, kan glukoz yani şeker düzeyi artar. Uzun vadede bu durum organlara, sinirlere ve kan damarlarına hasar verir.

Kan şekeri yükselmesi diyabeti olan insanlarda insülinin verimli bir şekilde kullanılamamasından dolayı ortaya çıkar.

Tedavi edilmeyen kan şekeri yükselmesi tehlikeli olabilir ve şeker hastası olan insanlarda ketoasidoz adı verilen ciddi rahatsızlığa yol açar.

Kronik yüksek kan şekeri kalp hastalıkları, körlük, nöropati ve böbrek iflası gibi ciddi komplikasyonlara sebep olabilir.

Kan Şekerinin Yükselme Belirtileri

Yüksek kan şekeri yani hiperglisemi belirtilerini öğrenmek, diyabetinizi kontrol etmenize yardımcı olabilir. Diyabet olan bazı insanlar yükselen kan şekerinin belirtilerini hemen hissederler ancak bazıları yıllarca tanı almayabilirler çünkü belirtiler hafif ve görünmez olabilirler.

Hiperglisemi belirtileri genelde kanda desilitre başına glukoz düzeyi 250 miligramı aştığı zaman ortaya çıkar. Tedavi görmedikçe daha kötü hale gelirler.

Kan şekeri yükselmesinin belirtileri arasında şunlar var:

  • sık idrara çıkma
  • yorgunluk
  • artan susama hissi
  • görüşte bulanıklık
  • baş ağrısı

Kan Şekeri Yükselince Ne Yapmalı?

Hiperglisemi belirtilerini bilmek önemli. Eğer kan şekerinizin yüksek olduğundan şüpheleniyorsanız, parmaktan ölçüm sağlayan çubuklar ile düzeyini kontrol edin.

Özellikle nişastalı karbonhidratlar tükettikten sonra spor yapmak ve su içmek kan şekerinin düşmesine yardımcı olabilir.

Ayrıca insülin enjeksiyonu da kullanabilirsiniz ancak bu yöntem sadece doktorun belirlediği doz ve tavsiye üzerine kullanılmalı. Yersiz kullanılırsa hipoglisemi yani düşük kan şekerine sebep olabilir.

Ketoasidoz ve Ketosis

Ketoasidoz ve ketosis arasındaki farkı anlamak da önemli.

Eğer kan şekeri düzeyleri çok uzun süre tedavi edilmeden yüksek kalırlarsa, glukoz kanda birikir ve hücreler yakıtsızlık çekerler. Hücreleriniz bu durumda yakıt için yağlara yönelirler. Hücreler glukoz yerine yağ kullandıkları zaman ortaya keton adı verilen yan ürünler çıkar.

  • Diyabet olan insanlar diyabetik ketoasidoz geliştirebilirler ve bu rahatsızlık kanın çok asidik hale gelmesine sebep olan öldürücü bir durumdur. Diyabetli insanlarda insülin fonksiyonları azaltığı için, keton düzeyleri kontrolden çıkar ve tehlikeli seviyelere hızlıca gelirler. Bunun sonucunda diyabetik koma ve ölüm ortaya çıkabilir.
  • Diyabeti olmayan insanlar ise kanlarında bir düzeye kadar ketona tolerans gösterebilirler ve buna ketosis denilir. Ketoasidoz geliştirmezler çünkü bedenleri hala glukoz ve insülini doğru kullanabiliyordur. Doğru çalışan insülin keton düzeyini sabit tutabilir.

Ketoasidoz acil bir durumdur ve acil tedavi gerektirir. Eğer aşağıdaki belirti ve işaretleri yaşırsanız hemen 112’yi aramalı veya acile gitmelisiniz:

  • meyveli gibi kokan nefes veya ter
  • bulantı ve kusma
  • aşırı kuru ağız
  • nefes alma zorluğu
  • zayıflık
  • karın bölgesinde ağrı
  • kafa karışıklığı
  • koma

Kan Şekerindeki Artışın Sebepleri

Kan şekeri düzeyleri gün içerisinde dalgalanır. Yemek yediğiniz zaman, özellikle de ekmek, patates ve makarna gibi yüksek karbonhidratlı şeyler tükettiyseniz, kan şekeri neredeyse hemen artış gösterir.

Eğer kan şekeriniz devamlı yüksekse, diyabetinizi yönetmek için doktorunuzla görüşmelisiniz. Kan şekeri şu durumlarda yükselir:

  • yeterince insülin almazsanız
  • insülin sandığınız kadar uzun süre idare etmiyorsa
  • oral diyabet ilaçlarınızı almıyorsanız
  • ilaç dozunuz ayarlama gerektiriyorsa
  • insülinin kullanım tarihi geçtiyse
  • beslenme planınızı takip etmiyorsanız
  • hastalık veya enfeksiyonunuz varsa
  • steroid gibi belli ilaçları kullanıyorsanız
  • yaralanma veya ameliyat gibi fiziksel stres altındaysanız
  • iş, ev ve para problemleri gibi duygusal stres altındaysanız

Eğer kan şekeri iyi kontrol ediliyorsa ancak yine açıklanamayan şeker yükselmesi görüyorsanız, daha akut bir vaka olabilir.

Tükettiğiniz tüm gıda ve içeceklerin kaydını tutun. Doktorun önerilerine göre kan şekeri düzeylerinizi kontrol edin.

Kan şekeri ölçümünü sabah kalkar kalkmaz bir şeyler yemeden almak ve ardından bir şeyler yiyip iki saat sonra almak yaygın bir uygulama. Sadece bir kaç günlük bir kayıt bile size veya doktorunuza yükselmenin sebebini bulmak için faydalı olabilir.

Yaygın sebepler şöyle:

  • Karbonhidratlar: Karbonhidratlar en yaygın problem. Karbonhidratlar glukoza hızlıca dönüştürülürler. Eğer insülin alıyorsanız, doktorunuza insülin-karbonhidrat oranını sorun.
  • Meyveler: Taze meyveler sağlıklıdırlar ancak fruktoz adı verilen ve kan şekerini yükselten bir şeker tipine sahiptirler. Ancak taze meyveler meyve sularından, jölelerden ve reçellerden daha sağlıklılar.
  • Yağlı gıdalar: Yağlı gıdalar pizza etkisi adı verilen şeye sebep olurlar. Örneğin bir pizzayı ele alalım, hamurdaki ve sostaki karbonhdiratlar kan şekerini aniden yükseltirler ancak yağ ve proteinler bir kaç saat sonrasına kadar kan şekerini etkilemezler.
  • Meyve suyu, kola, elektrolit içecekleri ve şekerli kahve içecekleri: Bunların hepsi şekerinizi etkiler ve bu nedenle içeceklerdeki karbonhidratları da saymak gerek.
  • Alkol: Alkol kan şekerini aniden yükseltir, özellikle de meyve suyu veya kola ile karışırsa. Aynı zamanda bir kaç saat sonra düşük kan şekeri düzeyine sebep olabilir.
  • Yetersiz fiziksel aktivite: Günlük fiziksel aktiviteler insülinin daha verimli olmasını sağlarlar. Doktorunuz ile ilaçlarınızı sporunuzu bozmayacak şekilde nasıl alacağınızı görüşün.
  • Düşük kan şekerini aşırı tedavi etmek: Aşırı tedavi hayli yaygın. Kan glukoz düzeyleriniz düştüğü zaman ani dalgalanmaları engellemek için ne yapılacağını doktorunuza danışın.

Kan Şekeri Artışını Engellemek İçin 7 Yöntem

  1. Bir yeme planı oluşturmak için beslenme uzmanı ile görüşün. Yemeklerinizi planlamak ani artışların önlenmesine yardımcı olabilir.
  2. Kilo verin. Kilo vermek vücudun insülini daha verimli kullanmasına yardımcı olur.
  3. Karbonhidrat sayımını öğrenin. Karbonhidrat sayımı ne kadar karbonhidrat tükettiğinizin kaydının tutulmasını sağlar. Her yemek için bir maksimum sınır koymak kan şekerini dengeleyebilir.
  4. Glisemik endeksi öğrenin. Araştırmalar tüm karbonhidratların aynı olmadığını gösteriyorlar. Glisemik endeks, farklı karbonhidratların kan şekerini nasıl etkilediğini ölçer. Endeks değeri yüksek olan gıdalar kan şekerini düşük olanlara göre daha fazla etkilerler.
  5. Sağlıklı tarifler bulun. İnternette diyabetliler için hazırlanmış pek çok sağlıklı yemek tarifi mevcut.
  6. Online yemek planlama yapın. İnternette yemek planlaması için kullanabileceğiniz pek çok araç mevcut.
  7. Porsiyon kontrolünü unutmayın. Bir mutfak terazisi bile daha kontrollü porsiyonlar tüketmenize yardımcı olabilir.

Kaynaklar

How to Recognize and Manage a Blood Sugar Spike

Common Causes of Blood Sugar Spikes

3 Responses to KAN ŞEKERİ YÜKSELİNCE NE YAPMALI?

  1. Turgut diyor ki:

    Teşekkür ederim.

  2. Meral diyor ki:

    Teşekkürler cok yardimci oldunuz babamin durumu iyi herkese tavsiye ederim

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.